Neem je kruis op

Jezus spoort zijn discipelen aan om hun zelfgenoegzaamheid en zelfredzaamheid op te geven, zodat zij Hem kunnen dienen en vrucht kunnen dragen.

En hij riep de menigte bij zich met zijn discipelen en zei tegen hen: "Als iemand achter mij wil komen, laat hij zichzelf verloochenen en zijn kruis opnemen en mij volgen. Want wie zijn leven wil behouden, zal het verliezen, maar wie zijn leven verliest om mijnentwil en om het evangelie, zal het behouden. — Markus 8:34-35

Jezus spoort zijn discipelen aan om hun zelfgenoegzaamheid en zelfredzaamheid op te geven, zodat zij Hem kunnen dienen en vrucht kunnen dragen. Net als bij de roeping van Elisa (1 Koningen 19:19–21) moeten zij beseffen dat het discipelschap inhoudt dat zij hun zelfredzaamheid moeten loslaten om hun Meester en Zijn doelen te volgen. In de bredere context van de verlossingsgeschiedenis keert de oproep tot radicaal discipelschap de alomtegenwoordige vijandigheid tegen God, die al sinds de zondeval heerst, om. Het herwonnen vermogen om met God te wandelen vertegenwoordigt het oorspronkelijke ontwerp voor de mens en beïnvloedt het zelfbewustzijn, de relaties met anderen en andere aspecten van het leven en de samenleving.

Na de eerste belangrijke voorspelling van de dood en opstanding van de Messias geeft Jezus instructies over het discipelschap aan iedereen die Hem wil volgen. Het doel van de oproep om jezelf te ‘verloochenen’ (vgl. Marcus 14:30, 31, 72) en je ‘kruis’ op te nemen, heeft niets te maken met ongezonde zelfbeschuldiging, zelfvernedering, zelfhaat, verlies van persoonlijkheid of het koesteren van een martelaarscomplex. Het heeft ook niets te maken met de moeiten in ons leven (zoals we onterecht zeggen in dit verband: ieder huisje heeft zijn kruisje). Integendeel, door het opgeven van – en het afsterven van – zelfbeschikking en zelfredzaamheid wordt men bevrijd van elke afleidende, verdorven of zondige genegenheid, afgod of loyaliteit, om op een voortdurende en groeiende manier de heerschappij van Jezus’ koninkrijk te ‘volgen’.

Zelfverloochening betekent het loslaten van zelfbeschikking (Ps. 49:6–7) en controle, en deze vervangen door een alomvattende afhankelijkheid van en primaire trouw aan de Messias. Dit komt dicht in de buurt van wat Paulus bedoelt met ‘sterven en opstaan met Christus’ (Rom. 6:3–4). Het ‘kruis’ opnemen, dat wil zeggen met name de horizontale balk van een kruis naar de plaats van executie dragen, betekent leven op een manier die lijkt op het maken van de laatste reis naar de eigen executie. De genade van het evangelie is dat wie dit doet, ontdekt dat de Messias de plaats van de straf al heeft ingenomen. Door een plaatsvervangende en verzoenende dood te sterven, heeft Jezus in werkelijkheid het definitieve oordeel over elke discipel op zich genomen, waardoor de discipel onverdiende genade ontvangt. Dit alles dient het doel om in eenvoudige onderwerping aan de soevereine heerschappij van Christus te leven in plaats van aan de eigen vastberadenheid. Door zelfbeschikking en zelfvoorziening los te laten, begint de discipel het nieuwe leven binnen te gaan dat door God is gegeven (vgl. 2 Kor. 1:9).

Een dergelijke afhankelijkheid begint met het persoonlijk aanvaarden en omarmen van de plaatsvervangende dood van Jezus. De liefde van Christus kan de discipel transformeren tot een nieuw, op Christus gelijkend mens, die de door God gegeven gaven gebruikt en aanscherpt ter ere van God. In tweede instantie houdt dit ook in dat men lijdt voor Jezus (vgl. Marcus 8:38) en bereid is om voor Hem te sterven als getuige. In Marcus 8:35 werkt hij dit principe verder uit. Wie zijn zelfbeschikking opgeeft (d.w.z. ‘zijn leven verliest’) ‘omwille’ van Christus en het goede nieuws (‘evangelie’), zal gemeenschap met God en het eeuwigdurende leven vinden.  

Deze post is een bewerking van een deel van een artikel op Crossway: What Does It Mean to Pick Up Your Cross and Follow Jesus? Zie ook mijn eigen artikel Neem je kruis op de pagina NT.