Daar u uw zielen hebt gereinigd door de gehoorzaamheid aan de waarheid, tot ongeveinsde broederliefde, hebt elkaar vurig lief uit een rein hart, u die wedergeboren bent, niet uit vergankelijk maar uit onvergankelijk zaad, door Gods levend en blijvend woord. (1 Petrus 1:22,23)
Meerdan 500 jaar geleden luidden Luther’s stellingen het begin van de Reformatie in. Wat is er van die Hervorming terecht gekomen? Wat mogen we vieren en wat zouden we wellicht moeten betreuren? En zouden we niet meer aandacht voor het Reveil moeten hebben?
Het Woord
Diep dankbaar mogen we zijn dat het Woord van God weer bovenaan kwam te staan: sola Scriptura. Niet langer lag de in de (Roomse) kerk gevormde traditie (met ex kathedra uitspraken van de paus) als een deken op de uitleg van Gods onfeilbare Woord - de leek mocht dat Woord veelal niet voor zichzelf lezen. Maar: is dat zo gebleven? Is het echt zo dat alle uitleg alleen op de Schrift is gebaseerd - of speelt traditie ook een rol? Was de Reformatie in alle opzichten een terugkeer naar de Schrift?
Buiten de hoofdstroom
Uit de ‘kleine kerkgeschiedenis’ kennen we vele groepen die buiten de hoofdstroom van het christendom opereerden, die trouw wilden blijven aan het Woord en door heel Europa heen stonden ze (waar mogelijk) met elkaar in contact. Veel van hun geschriften werden verbrand (zodat we niet altijd goed weten wat ze precies geloofden). Denk aan de Bogomils (vrienden van God), de Katharen, de Albigenzen en de Waldenzen. Toen de Waldenzen in contact kwamen met de hervormers, getuigden ze dat ze bestonden sinds de tijd van de apostelen.
Staatskerken en vervolging
Een belangrijk probleem is de vermenging van kerk en staat. Dat was al het geval met de Roomse kerk. De overgang van keizer Constantijn naar het christendom was een opluchting na zware vervolgingen, maar luidde ook de ‘zondeval van het christendom in’. De kerk werd zelf een centrum van macht en dat leidde tot vervolging van gelovigen, vele eeuwen door.
Waar hervormers deel kregen aan de macht, werden andere groepen gelovigen vaak vervolgd alsof ze ketters waren. Het is dit jaar precies 500 jaar geleden dat in Zurich het stadsbestuur (met instemming van Zwingli) besloot dat op het volharden in de wederdoop de doodstraf stond. Een jaar eerder was de kinderdoop verplicht gesteld en een jaar later werd Felix Manz (eerder een medestander van Zwingli) als eerste door verdrinking om het leven gebracht - Zwingli stemde daar mee in. Helaas is het daar niet bij gebleven: velen volgden, omdat ze overtuigd waren dat de gelovigendoop de Bijbelse doop was. Zwingli werd ter plaatste haast een nieuwe paus .... Ook Calvijn en Luther gaan hier niet helemaal vrijuit.
Staatskerken zijn een onbijbels idee: de kerk bestaat uit gelovigen uit zowel de Joden als uit de volken. WE zijn (nog) niet geroepen om te regeren: dat komt pas als de Heer Jezus terugkomt en Koning wordt. Staatskerken zijn vrijwel overal lege, dode kerken geworden ...
Het Reveil
Nadat de Reformatie min of meer was verzand in de staatskerken, heeft God nieuwe impulsen gegeven via o.a. het Piëtisme, de Nadere Reformatie en (in de 19e eeuw) het Reveil. Door het Reveil kwamen het profetisch woord en de positie van Israël als Gods volk weer voor de aandacht. Ook bloeide sociaal werk op en internationaal kwam de geloofszending op.
Als we Reformatie willen vieren (aandacht voor het blijvende Woord), is het goed om ook het Reveil te vieren (het Woord is levend).
Reactie plaatsen
Reacties